Vale do Amanhecer

Een opvallend fenomeen in de zuidelijke staten van Noord-Amerika zijn de grootse, religieus getinte achtertuin installaties die de zogeheten ‘outsider artists‘ hebben gemaakt (in de verleden tijd gezien dit met name een bezigheid was van de generatie die opgroeide in de jaren ’60). In Brazilië pakte men het nóg grootser aan in de flowerpower tijd, gedurende welke het land voor een groot gedeelte gebukt ging onder een militaire dictatuur en een ’68-achtige revolutie tot nog toe is uitgebleven.

Tia Neiva, de eerste vrouwelijke vrachtwagenchauffeur van Brazilië, zag een licht en startte vlak bij hoofdstad Brasília een nieuwe religieuze stroming; de Vale do Amanhecer (Vallei van de Dageraad). Neiva leende symboliek van zo’n beetje alle denkbare religies en andere culturele stromingen en zo is de Vale do Amanhecer waarschijnlijk de enige plek op aarde waar je in 1 oogopslag een Jezus-afbeelding, een Davidster, een Piramide, het Olympisch vuur en een afbeelding van een Noord-Amerikaanse ‘native American’ met een klein Macumba tabernakel kunt zien terwijl je naar een door Neiva van nieuwe teksten voorziene versie van ‘Stille Nacht’ luistert.

Alhoewel de totale doctrine van de Vale do Amanhecer erg ingewikkeld is komt het spirituele werk wat de mediums verrichten globaal gezegd op 1 ding neer: het begeleiden van onwetende, kwade, verdwaalde of anderszins lastige geesten van overleden mensen naar de volgende fase van zijn. Tijdens een dienst in de tempel van Pai Seta Branca (Vader Witte Veer) gebeurt dit op twee verschillende manieren: mensen die ergens last van hebben worden tijdens een semi-private sessie door een medium en een assistent behandeld. Het medium praat met de geesten die om de persoon in kwestie heen hangen, en de assistent kanaliseert dit contact. Daarnaast zijn er hogere media die gezamenlijk alle andere verdwaalde geesten helpen in een deel van de tempel waar alleen zij mogen komen.

De verschillende rangen en standen binnen de Vale kunnen worden afgelezen aan de kleding van de mediums. De pakken met capes, hoge kragen, schouderkappen en brede riemen doen nog het meest aan de outfits uit Flash Gordon denken. Verschillende kleuren en badges geven de functie van de drager aan. Als deze mensen tijdens één van de diensten of rituelen hun plek innemen in één van de fantastische felgekleurde bouwwerken is het science-fiction-achtige plaatje compleet: het tafereel zou dan ook niet misstaan op de cover van een L. Ron Hubbard boek. De bouwwerken doen qua esthetiek erg denken aan de installaties die Noord-Amerikaanse outsider artists zoals Howard Finster en Floyd Banks maakten. De felle kleuren, de handgeschreven teksten, het net niet professionele gebruik van beton, en de filmset-achtige aandacht voor de gevels van tempelgebouwen die aan de achterkant toch vooral op een schuur lijken geven de grootse installaties van de Vale een amateuristisch tintje. Het geheel behoud hiermee een menselijke inslag, iets wat geen overbodige luxe is op het moment dat je het idee hebt dat je door de coverplaat van een L. Ron Hubbard boek loopt.

Naast de eerder genoemde tempel is een van de meest opmerkelijke bouwwerken een enorme installatie rondom een meer aan de voet van een heuvel. Op de heuvel staat een ellips met daaronder de levensgrote tekst ‘Salve Deus’ (God redt). Daaronder begint een waterval die naar het meer leidt, met daaromheen een stervormige looproute die 3 maal daags gebruikt wordt voor een ritueel waarbij de mannen op graftombe-achtige plateau’s liggen en de vrouwen naast het water zitten in een poging de verdwaalde geesten de juiste weg te wijzen. Verder staan rondom het meer nog het Olympisch vuur, een piramide, en verschillende 4 of 5 meter hoge beelden van goden die zo uit Lord of the Rings vandaan lijken te komen.

Om dit alles te bouwen en te onderhouden zijn natuurlijk arbeiders nodig en dus is er in de loop van de tijd een heel dorp rondom de installatie ontstaan, compleet met lijmsnuivende daklozen. Tia Neiva overleed in 1985, en sindsdien wordt er niets compleet nieuws meer aan het bouwwerk toegevoegd. Neiva ontwierp alle kostuums, gebouwen, infrastructuur, etcetera geheel op basis van visioenen en uiteraard zonder bouwtekeningen. Het klimaat in Brasília zorgt echter voor genoeg onderhoudswerkzaamheden en zo kan het dorp zich nog redelijk in stand houden.

De meeste mensen die op het moment als medium voor de Vale werken zijn al vanaf het begin bij het gebeuren betrokken. Neiva startte een weeshuis in het dorp, dat op dit moment nog voor wat minimale jonge aanwas zorgt, maar het is goed voelbaar dat het hoogtepunt achter de rug is. In Neiva’s voormalige huis is een museum ingericht waar de geschiedenis van de Vale do Amanhecer in foto’s getoond wordt. Op sommige foto’s uit de jaren ’70 en ’80 zijn er bij de diensten zoveel mediums aanwezig dat je vrijwel niets meer van de bouwwerken kan zien. Zelfs paus Johannes Paulus kwam op bezoek en gaf Neiva per brief zijn goedkeuring. Hoge mediums startten in die jaren tempels in andere steden in Brazilië en zelfs in andere delen van het Amerikaanse continent.

De snelst groeiende religieuze beweging in Brazilië is de Pinkstergemeente. De flowerpower wortels van de Vale do Almanhecer zijn goed voelbaar in vergelijking tot de Pinkstergemeente. Waar de Pentecostals hun anti-homo en anti-abortus boodschappen slechts afwisselen met het op religieuze gronden aftroggelen van donaties willen de mediums van de Vale do Almanhecer je slechts net iets té graag (kosteloos) vertellen wat de geest hen vertelt over wat jou dwars zit. Jammer dat geesten blijkbaar alleen Portugees spreken, een gesprek met een Nederlands sprekende geest in Brazilië zou er zeker voor gezorgd hebben dat we lid waren geworden.

Advertenties

2 Reacties op “Vale do Amanhecer

  1. Pingback: Buiten de bebouwde kom | Gótico Brasileiro

  2. Wat een futuristische plek. Lijkt wel Star Trek.
    Alleen een kleine correctie: ‘Salve Deus’ betekent ‘God gegroet’ of beter ‘Heil God’.
    Salve Joris en Maaike!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s